Strona główna · Uncategorized · Jak sporządzić ważny testament własnoręczny

Jak sporządzić ważny testament własnoręczny

Wprowadzenie:

Spadkodawca może rozrządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci jedynie przez testament. Ustawa kodeks cywilny przewiduje kilka form testamentów. Niniejszy artykuł poświęcony jest formie najczęściej występującej w życiu codziennym tj. formie własnoręcznego testamentu zwykłego zwanej także formą testamentu holograficznego. Testament w tej formie możemy z powodzeniem sporządzić samodzielnie.

Istota testamentu

Generalnie testament sporządza się, gdy chcemy rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci z zamiarem pominięcia dziedziczenia ustawowego.

Przykład:
Jan X sporządził własnoręczny testament, w którym pozostawił cały swój majątek nie spokrewnionej Annie Y, pomijając tym samym Żonę X, Syna X oraz Córkę X. Taki testament jest ważny. Anna Y zostanie jedynym spadkobiercą Jana X, choć Żonie X, Synowi X, oraz Córce X będzie wedle art. 991 kc. przysługiwać roszczenie o zachowek.

Podstawowe zasady sporządzania testamentów

Podczas sporządzania testamentów należy pamiętać o kilku zasadach obowiązujących wszystkie formy testamentów.

I. Po pierwsze - zabronione jest sporządzanie testamentów wspólnych. Zgodnie z art. 942 kc. testament może zawierać rozrządzenie tylko jednego spadkodawcy.

Przykład
W dniu 12 stycznia 2014r. małżonkowie Jan X i Anna X napisali odręcznym pismem jeden testament, który następnie oboje podpisali. Zamiarem małżonków było rozrządzenie majątkiem wspólnym na wypadek śmierci. Testament sporządzony w taki sposób będzie bezwzględnie nieważny, albowiem jest sprzeczny z zasadą samodzielności. Gdyby jednak każdy z małżonków oddzielnie spisał swój testament zgodnie z poniżej podanymi zasadami – oba testamenty byłyby ważne.

II. Po drugie - należy pamiętać, że sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Pełną zdolność do czynności prawnej, co do zasady nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Przykład
Anna X w dniu 12 stycznia 2014r. sporządziła testament własnoręczny. Niestety w tym dniu Anna X miała dopiero 14 lat, w związku z czym sporządzony przez nią testament będzie bezwzględnie nieważny.

III. Po trzecie - spadkobierca musi pamiętać o warunku osobistego sporządzania testamentu. Testamentu bowiem nie można sporządzić przez przedstawiciela. Zasada ta oznacza, że spadkobierca nie może posłużyć się inną osobą w celu sporządzenia testamentu.

Przykład Anna X w dniu 28 lutego 2014r. kończy 90 lat, dlatego poprosiła swoją córkę, aby ta w jej imieniu napisała i podpisała testament. Taki testament będzie bezwzględnie nieważny.

IV. Po czwarte - aby testament był ważny nie może być sporządzony: 1)w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Przykład
Anna X w stanie patologicznego upojenia alkoholowego sporządziła testament własnoręczny. Testament sporządzony w takim stanie będzie bezwzględnie nieważny.

1) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści. Pojęcie błędu w znaczeniu prawnym oznacza mylne wyobrażenie o rzeczywistym stanie spraw lub brak takiego wyobrażenia,

Przykład
Jan X niepozostający w związku małżeńskim sporządził testament, w którym zapisał cały swój majątek Pawłowi Z, którego faktycznie uważał za swojego syna. Niebawem po śmierci Jana X na skutek przeprowadzonego postępowania sądowego o ustalenie ojcostwa okazało się, że ojcem Pawła Z jest Mateusz A, a nie Jan X. Taki testament jest nieważny.

2)pod wpływem groźby.

Przykład Michał O wiedząc, że Jan X posiada duży majątek włamał się do jego domu z zamiarem wymuszenia na nim spisania testamentu, w którym ustanowi go jedynym spadkobiercą. Po kliku godzinach znęcania się nad Janem X, Jan X w obawie przed śmiercią sporządził własnoręczny testament, w którym jedynym spadkobiercą testamentowym uczynił Michała O. Taki testament jest nieważny.

Należy jednak pamiętać, że na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku – od śmierci spadkodawcy. (zob. art. 945 § 2 kc).

V. Po piąte - powołanie spadkobiercy w testamencie nie może mieć miejsca z zastrzeżeniem warunku lub terminu. Wprowadzenie bowiem takich zastrzeżeń do treści testamentu może spowodować uznanie, że zastrzeżenia te nie istnieją lub nawet doprowadzić do uznania powołania spadkobiercy w testamencie jako nieważnego.

Przykład
Jan X powołał w testamencie swojego syna Mateusza X, pod warunkiem jednak, że ten rozpocznie studia medyczne. Przykład wadliwego zastrzeżenia warunku w testamencie. Jan X przepisał w testamencie na swojego syna Mateusza X cały swój majątek z zastrzeżeniem, że będzie dziedziczył dopiero po 2025 roku. Przykład wadliwego zastrzeżenia terminu w testamencie.

Powyższych ograniczeń nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku (śmiercią spadkodawcy). Jeżeli więc w przykładzie pierwszym Mateusz X podjął studia medyczne, a dopiero później zmarł Jan X lub w przykładzie drugim, gdy Jan X zmarł dopiero po 2025 roku – w obu przypadkach powołanie w testamencie Matusza X będzie skuteczne i ważne.

V.Po szóste – co do zasady w testamencie powołujemy spadkobierców wskazując udziały spadkowe jakie mają dziedziczyć, a nie jak to ma często miejsce przez przeznaczenie w testamencie odpowiednich przedmiotów majątkowych poszczególnym spadkobiercom.

Przykład
Jan X przepisał w testamencie na swoją żonę samochód osobowy marki Lexus o wartości rynkowej 150 000 zł, zaś na swojego syna mieszkanie położone w Tarnobrzegu o wartości rynkowej 150 000 zł. Przykład błędnego rozrządzenie w testamencie przedmiotami majątkowymi wchodzącymi w skład spadku.

Prawidłowy testament powinien stanowić, że Jan X powołuje do spadku żonę w udziale 1/2 spadku oraz syna w udziale 1/2 spadku. W takiej sytuacji podział składników majątkowych wchodzących do spadku (samochodu marki Lexus oraz mieszkania położonego w Tarnobrzegu) będzie miał miejsce dopiero przy okazji działu spadku.

Jeżeli jednak nasz spadkodawca – testator w testamencie rozrządził przedmiotami majątkowymi zamiast powołać spadkobierców, jedynym sposobem utrzymania ważności testamentu jest powołanie się na przepis art. 961 kc., który stanowi, że „jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.”

Przykład
Jan X przepisał w testamencie Marcie Z mieszkanie położone w Tarnobrzegu. W skład spadku po Janie X wchodzi jedynie mieszkanie oraz środki pieniężne w wysokości 100 zł. W takiej sytuacji zgodnie z art. 961 kc. Martę Z można uznać za spadkobiercę powołanego do całości spadku na podstawie testamentu.

Zasady sporządzania testamentu własnoręcznego

Kodeks cywilny przewiduje formę testamentu własnoręcznego w art. 949 kc, określając przy tym trzy warunki takiego testamentu:
1) testament musi być spisany w całości pismem ręcznym przez spadkodawcę,
2) testament musi być podpisany przez spadkodawcę,
3) co do zasady testament powinien być opatrzony datą.

Odręczność pisma i podpisu

Przy sporządzaniu testamentu własnoręcznego musimy pamiętać, że testament ten musi być napisany przez spadkodawcę w całości pismem ręcznym oraz przez niego podpisany. Aby testament był ważny musimy więc cały testament napisać odręcznym pismem oraz podpisać go w sposób umożliwiający identyfikacje spadkodawcy (najlepiej podać imię i nazwisko). Zasada odręczności ma na celu ochronę interesów spadkodawcy. Spisany odręcznie testament może bowiem w przyszłości stanowić przedmiot badań biegłych sądowych, którzy z łatwością wykryją, czy przykładowo testament nie został podrobiony.

Przy sporządzaniu testamentu własnoręcznego niedozwolone jest więc, w szczególności:
- napisanie testamentu na komputerze, a następnie wydrukowanie i podpisanie go,
- napisanie testamentu na maszynie do pisania, a następnie podpisanie go,
- sporządzenie testamentu w wersji elektronicznej,
- opatrzenie testamentu faksymillą.

Niedochowanie warunku odręczności spowoduje nieważność testamentu.

Opatrzenie testamentu datą

Data co do zasady nie jest koniecznym elementem testamentu własnoręcznego, choć z ostrożności najlepiej w testamencie za każdym razem podać datę jego sporządzenia. Brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli:

- nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu,
- co do treści testamentu,
- co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Zasady interpretacji testamentu

Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką interpretację, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść.

Podsumowanie

Generalizując, testament ma na celu pominięcie przy dziedziczeniu porządku ustawowego. Z tej przyczyny spadkobiercy ustawowi po śmierci spadkodawcy w toku postępowania sądowego mogą próbować podważyć ważność testamentu, dlatego też czym prostszy testament, tym większa szansa, iż w przyszłości jego ważność nie zostanie skutecznie zakwestionowana. Z uwagi na ten argument oraz na ograniczone ramy porady w niniejszym artykule nie została poruszona instytucja zapisu, polecenia, podstawienia oraz niedawno wprowadzona instytucja zapisu windykacyjnego.

Po napisaniu testamentu należy go oddać osobie zaufanej, która zobowiąże się do jego ujawnienia na wypadek naszej śmierci lub pozostawić go w takim miejscu, aby został z łatwością odnaleziony. Jeżeli testament po śmierci spadkodawcy nie zostanie złożony do Sądu, to do spadku zostaną powołani spadkobiercy ustawowi, a nie spadkobiercy testamentowi, albowiem o istnieniu tych ostatnich Sąd nie będzie wiedział.

pdfWzór własnoręcznego testamentu

Autor:
Radca Prawny Łukasz Wydro
Kancelaria Radcy Prawnego Łukasz Wydro
ul. Piłsudskiego 8, piętro 1, lokal nr 11,
39-400 Tarnobrzeg
numer telefonu: 530 870 780
e-mail: kancelariawydro@gmail.com
www.kancelariawydro.pl
Google+
Artykuł z dnia: 29.02.2014r.

21.03.2014. 20:50

Lista Porad

Zastrzeżenia

Udzielane przez Kancelarię bezpłatne porady prawne w formie poradników prawnych na stronie internetowej www.poradyprawne.tarnobrzeg.info mają wyłącznie charakter informacyjny i z uwagi na abstrakcyjne podejście do zakładanych przez autora problemów – powinny być traktowane przez użytkowników jedynie jako wstępne wytyczne dotyczące podstawowych kwestii prawnych, które należy rozstrzygnąć. Kancelaria oraz inni autorzy porad nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za: treść porad; treść zamieszczonych wzorów; sposób w jaki Użytkownicy korzystają z serwisu; skutki wykorzystania przez Użytkownika informacji, które uzyskał z treści zamieszczonych na serwisie, a także aktualność przytoczonych przepisów prawa. Zamieszczanie przez Kancelarię poradników prawnych w serwisie nie jest usługą.

Jeżeli macie Państwo jakiekolwiek wątpliwości proszę za każdym razem udać się do podmiotów świadczących profesjonalne porady prawne. W takim jedynie wypadku macie Państwo pewność, że uzyskana porada prawna ma charakter profesjonalny.

Każdy Użytkownik korzystający z informacji umieszczonych w tym serwisie wyraża dobrowolną oraz nieodwołalną zgodę na obowiązywanie powyższych zastrzeżeń.