Strona główna · Uncategorized · Odpowiedzialność sprzedawcy używanego samochodu z tytułu rękojmi za wady fizyczne

Odpowiedzialność sprzedawcy używanego samochodu z tytułu rękojmi za wady fizyczne

Niniejszy artykuł stanowi drugą część serii poświęconej kwestii zakupu używanego samochodu. W pierwszym artykule poruszane były zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa transakcji umowy kupna – sprzedaży samochodu. Natomiast tym razem omówione zostaną podstawy odpowiedzialności sprzedawcy samochodu używanego z tytułu rękojmi za wady faktyczne i prawne, z zastrzeżeniem jednak, że samochód został zakupiony przez kupującego na terenie Polski od sprzedawcy mającego miejsce zamieszkania na terenie Polski. Odpowiedzialność sprzedawcy samochodu kupionego zagranicą od sprzedawcy mającego miejsce zamieszkania zagranicą regulować będą zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 2011r. prawo prywatne międzynarodowe oraz z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym II) - co do zasady przepisy prawa państwa, w którym sprzedawca ma miejsce zwykłego pobytu.

Rodzaje odpowiedzialności sprzedawcy

W polskim systemie prawa generalnie wyróżniamy ustawową odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady lub z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. Wybór podstawy odpowiedzialności sprzedającego co do zasady zależy od tego, czy kupujący nabył rzecz w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą lub zawodową i związku z czym w umowie sprzedaży występuje jako konsument (zob. art. 22 (1) kc). Jeśli kupujący w umowie sprzedaży występuje jako konsument odpowiedzialność sprzedawcy uregulowana będzie w ustawie z 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176). W takim wypadku w grę wchodzi tzw. sprzedaż konsumencka wedle której sprzedawca odpowiada z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. Druga forma odpowiedzialności sprzedającego tj. rękojmia za wady określona jest w przepisach kodeksu cywilnego. Występuje co do zasady, gdy sprzedawca oraz kupujący są konsumentami albo kupujący nie jest osobą fizyczną lub kupujący nabył rzecz w celu związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą od sprzedawcy prowadzącego działalność gospodarczą.

Przykład:
Pan X będący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (konsument) kupił od Pana Y także osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (konsument) samochód marki Opel.
Pan X będący osobą fizyczną prowadzącą działalności gospodarczą pod firmą „Sklep Spożywczy Pan X” kupił od Pana Y także osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą „Sklep używanych samochodów Pan Y” samochód marki Opel. W obu sytuacjach bez wątpienia Pan Y jako sprzedawca odpowiadał będzie z tytułu rękojmi za wady, a nie z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową.

Rękojmia za wady

Odpowiedzialność sprzedawcy z tej podstawy wynika z mocy prawa – postanowień kodeksu cywilnego (art. 556 – 576 kc) i nie musi być przewidziana w umowie. Główną funkcją rękojmi za wady jest ochrona interesów kupującego. Rękojmie za wady rzeczy można podzielić na wady fizyczne oraz wady prawne.

Rękojmia za wady fizyczne

Zgodnie z art. 556 § 1 kc. sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, jeżeli rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu zapewnił kupującego, albo jeżeli rzecz została kupującemu wydana w stanie niezupełnym. Sprzedawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne także przy sprzedaży rzeczy używanej. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19.11.1973r., sygn. akt II CR 512/73 podnosząc, że „okoliczność, iż jednostka wyspecjalizowana w zakresie obrotu rzeczami określonego rodzaju wprowadza do obrotu także używane rzeczy (pojazdy), nie zwalnia jej od obowiązków ciążących na niej z tytułu rękojmi za wady fizyczne i od dalszych konsekwencji z tego wynikających”. Jeżeli jednak chodzi o generalną zasadę zakupu rzeczy używanych należy pamiętać o wytycznych wskazanych w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1981r., sygn. akt III CRN 31/81, które stanowi, że „kupno rzeczy używanej zawsze pociąga niebezpieczeństwo, że rzecz nie odpowiada oczekiwaniom. Upływ czasu i używanie rzeczy, nawet zgodnie z jej przeznaczeniem mogą mieć wpływ na powstanie wad rzeczy, przy czym ich stopień może być różny”. Powszechnie przyjmuje się, że sprzedawca nie odpowiada za wady używanej rzeczy wynikające z normalnego korzystania z tej rzeczy. W przypadku, gdy wadliwość rzeczy wiąże się z jej nadmierną, czy też nieprawidłową eksploatacją, co do zasady sprzedawca nie odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący w chwili zawarcia umowy wiedział o stopniu zużycia rzeczy.

Rodzaje wad fizycznych

Wady fizyczne samochodu używanego mogą polegać na:
1. Zmniejszeniu wartości lub użyteczności rzeczy. Przykładowo pojazd ma inny rok produkcji niż rok produkcji wskazany przez sprzedawcę. Sprzedawcy używanych samochodów często ustalając ceny sprzedaży pojazdu opierają się na zasadzie wynikającej z prawa niektórych państw europejskich polegającej na założeniu, że datą produkcji jest data pierwszej rejestracji. Jeżeli samochód został wyprodukowany np. w 2001r., a rejestracja zagranicą datowana jest na 2002r. - sprzedawca zapewne będzie starał się sprzedać samochód po cenie z 2002r. (zob. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2000 r., I CKN 330/98). Datę produkcji można sprawdzić poprzez analizę numeru VIN (w nowych samochodach jest on wytłoczony zaraz za przednią szyba po stronie kierowcy lub w ramie drzwi). Jako drugi przykład można przywołać tak zwane „przebicie” numerów nadwozia pojazdu stanowiącą wadę fizyczną rzeczy w rozumieniu art. 556 § 1 kc, uprawniającą nabywcę do dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi (zob. wyrok SA w Łodzi z 28 sierpnia 1996 r., I ACr 250/96).
2. Braku określonych właściwości. Najczęściej występująca w praktyce sytuacja polegająca na tym, że realny przebieg samochodu jest inny od przebiegu podanego przez sprzedawcę w umowie.
3. Niekompletności. Przykładowo brak jakiejś części samochodu lub brak dokumentacji niezbędnej do eksploatacji pojazdu. Szczególna postać wady fizycznej występuje w razie, gdy sprzedaną rzecz sprzedawca wydał wraz z dokumentem sfałszowanym (samochód ze sfałszowanym dowodem rejestracyjnym), co uniemożliwia swobodne korzystanie z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem (zob. orzeczenie SN z dnia 28 listopada 1997 r., II CKN 459/97).

Uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi za wady fizyczne.

Kupujący dochodząc swoich uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne zgodnie z art. 560 kc. może:
1. Odstąpić od umowy sprzedaży. – realizacja tego uprawnienia doprowadza do stanu w którym, umowa sprzedaży uważana jest za nie zawartą. Jeżeli kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej, strony powinny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umów wzajemnych tj. kupujący powinien zwrócić wadliwy samochód za jednoczesnym zwrotem przez sprzedawcę ceny sprzedaży tj. wpłaconych pieniędzy. Jednakże kupujący nie może od umowy odstąpić, jeżeli sprzedawca niezwłocznie rzecz wymieni na inną, wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona przez sprzedawcę lub naprawiana, chyba że wady są nieistotne. Warto pamiętać, że kupujący może skorzystać z tego uprawnienia jedynie, gdy wada była istotna tj. uniemożliwiała kupującemu normalne korzystanie z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem.
2. Żądać obniżenia ceny. Jeżeli kupujący żąda obniżenia ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej, obniżenie powinno nastąpić w takim stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad. Przykładowo jeżeli strony w umowie sprzedaży samochodu ustaliły jego wartość w stanie bez wad na kwotę 10 000 zł, a po wykryciu wady samochód warty jest 7 000 zł, kupujący będzie mógł żądać od sprzedającego kwoty 3 000,00 zł tytułem obniżenia ceny.
3. Żądać wymiany rzeczy wadliwej na inną bez wad.
4. Żądać usunięcia wad.

W przypadku samochodów używanych kupujący może przede wszystkim odstąpić od umowy lub żądać obniżenia ceny. Uprawnienie wymiany rzeczy wadliwych na inną bez wad ( pkt 3) nie wchodzi w grę, albowiem zgodnie z art. 561 § 1 kc. uprawnienie to przysługuje kupującemu w razie, gdy przedmiotem sprzedaży była rzecz oznaczona do gatunku (samochód oznaczony jest co do tożsamości). Podobna sytuacji zachodzi co do żądania usunięcia wady ( pkt 4), gdyż wedle art. 561 § 2 kc. uprawnienie to przysługuje kupującemu jedynie w sytuacji, gdy sprzedawca jest twórcą rzeczy. W realiach sytuacja praktycznie nie możliwa.

Reklamacja
Kupujący może dochodzić swoich praw, poprzez zawiadamianie sprzedawcy o ujawnionej wadzie w formie tzw. reklamacji. Reklamację można składać ustnie albo pisemnie. Jednakże do celów dowodowych najlepiej zachować formę pisemną. W reklamacji kupujący powinien zadbać o szczegółowe opisanie wady oraz zażądać jednego z powyżej opisanych uprawnień (1-4). Warto także zadbać, aby sprzedawca oznaczył na reklamacji datę jej przyjęcia lub wysłać reklamację pocztą za potwierdzeniem nadania i odbioru.

Wzór reklamacji:

pdfOŚWIADCZENIE O ODSTĄPIENIU OD UMOWY SPRZEDAŻY Z UWAGI NA WADY FIZYCZNE SAMOCHODU
pdf ZAWIADOMIENIE O WADACH FIZYCZNYCH
Terminy na dochodzenie uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne

Kupujący powinien zawiadomić sprzedawcę o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia, a w wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte, zawiadomić sprzedawcę o wadzie w ciągu miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu należytej staranności mógł ją wykryć. Po upływie powyższego terminu kupujący traci przysługujące mu uprawnienia z tego tytułu (zob. art. 563 kc). Utrata uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie następuje mimo niezachowania terminów do zbadania rzeczy przez kupującego i do zawiadomienia sprzedawcy o wadach, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją (zob. 564 kc).
Natomiast uprawnienia z tytułu wad fizycznych wygasają po upływie 1 roku licząc od dnia kiedy rzecz została kupującemu wydana. Upływ powyższych terminów nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił (zob. art. 568 kc.).

Przykład
Pan X kupił i odebrał od Pana Y w dniu 15.01.2010r. samochód marki Opel. W dniu 25.12.2010r. podczas szczegółowej kontroli samochodu przeprowadzonej przez stacje diagnostyczną została wykryta wada fizyczna polegająca na tym, że samochód miał o wiele większy przebieg od przebiegu określonego przez sprzedającego w umowie. W dniu 10.01.2011r. Pan X zawiadomił Pana Y o wadzie wręczając mu pisemną reklamację. W opisywanym przypadku Pan X zachował się prawidłowo. Z jednej strony dochował termin 1 miesiąca na zawiadomienie o wadzie (na zawiadomienie miał czas od 25.12.2010r. do 25.01.2011r), z drugiej strony zachował termin do dochodzenia uprawnień z rękojmi za wady fizyczne tj. 1 roku od dnia wydania rzeczy kupującemu (na dochodzenie uprawnień miał termin od 15.01.2010r. do 15.01.2011r.)

Zwolnienie się sprzedawcy z odpowiedzialności z tytuły rękojmi za wady fizyczne

Kodeks cywilny przewiduje dwie możliwości zwolnienia się sprzedawcy z odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne. W taki wypadku pomimo istnienia wad kupujący nie będzie mógł dochodzić swoich uprawnień z tytułu rękojmi.
Pierwszą możliwość przewiduje art. 557 kc., który stanowi, że sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.

Przykład:
Jeżeli więc sprzedawca powiadomił kupującego przed zawarciem umowy sprzedaży, że samochód ma jakąś wadę np. zepsutą skrzynię biegów, a kupujący ten stan rzeczy zaakceptował i pomimo to kupił samochód to nie będzie mógł żądać od sprzedawcy uprawnień z tytuł rękojmi za wady fizyczne dot. zepsutej skrzyni biegów.

Drugą możliwością ograniczenia lub wyłączenia odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne jest specjalny zapis w umowie sprzedaży modyfikujący odpowiedzialność sprzedawcy. Strony w umowie sprzedaży mogą wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialności sprzedawcy z tytuły rękojmi przykładowo, w ten sposób że kupujący nie będzie mógł dochodzić uprawnień z rękojmi co do wad silnika samochodu itd. Za każdym razem należy więc bardzo szczegółowo przeanalizować zapisy umowy sprzedaży. Jednakże w umowach z udziałem konsumentów ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych (zob. art. 558 kc).Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

Granice czasowe odpowiedzialności

Niewolno zapominać, że kupujący może dochodzić uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne wykryte po zawarciu umowy. Gdy wada fizyczna powstała po wydaniu samochodu, sprzedawca nie jest za nią odpowiedzialny, chyba że wada wynikła z przyczyny tkwiącej już poprzednio w rzeczy sprzedanej.

Dochodzenie uprawnień przed Sądem

Jeżeli sprzedawca dobrowolnie nie uzna dochodzonych przez kupującego uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne, kupujący będzie zmuszony dochodzić swoich praw przed Sądem. Warto podkreślić, że dla zabezpieczenia interesów kupującego, kupujący przy zawieraniu umowy sprzedaży powinien dodać postanowienie na podstawie, którego Sądem miejscowo właściwym do rozpoznania sporów wynikłych na tle umowy będzie Sąd właściwy miejscowo dla kupującego (zob. § 3 ust. 3 wzoru umowy sprzedaży – artykuł „Jak bezpiecznie kupić używany samochód? Wzór umowy kupna – sprzedaży”). W przeciwnym bowiem przypadku Sądem miejscowo właściwym będzie Sąd miejscowo właściwy dla sprzedającego.

Przykład:
Jeżeli w powyższym przykładzie Pan X (kupujący) będzie mieszkał w Tarnobrzegu, a Pan Y (sprzedawca) w Gdańsku to w przypadku braku odpowiedniego zapisu umownego co do zasady Sądem właściwym do rozpoznania sprawy będzie Sąd w Gdańsku. Oznacza to, że Pan X będzie musiał wszczynać sprawę w Sądzie w Gdańsku, a nie w Sądzie w Tarnobrzegu.

Kupujący, który zdecyduje się na dochodzenie swoich roszczeń przed Sądem musi liczyć się z kosztami. Niestety to na kupującym tymczasowo ciążyć będzie obowiązek opłacenia większej części kosztów procesu, w tym opłaty sądowej 5% wartości przedmiotu sporu, ewentualnego wynagrodzenia radcy prawnego oraz zaliczki na wynagrodzenie biegłego sądowego - rzeczoznawcy d/s wyceny pojazdów mechanicznych. Ostatecznie o poniesionych kosztach zadecyduje Sąd w orzeczeniu kończącym sprawę biorąc pod uwagę, czy i w jakich częściach żądanie kupującego zostało uwzględnione.

Autor:
Radca Prawny Łukasz Wydro
Kancelaria Radcy Prawnego Łukasz Wydro
ul. Piłsudskiego 8, piętro 1, lokal nr 11,
39-400 Tarnobrzeg
numer telefonu: 530 870 780
e-mail: kancelariawydro@gmail.com
www.kancelariawydro.pl
Google+
Artykuł z dnia: 1.02.2014r.

28.02.2014. 18:45

Lista Porad

Zastrzeżenia

Udzielane przez Kancelarię bezpłatne porady prawne w formie poradników prawnych na stronie internetowej www.poradyprawne.tarnobrzeg.info mają wyłącznie charakter informacyjny i z uwagi na abstrakcyjne podejście do zakładanych przez autora problemów – powinny być traktowane przez użytkowników jedynie jako wstępne wytyczne dotyczące podstawowych kwestii prawnych, które należy rozstrzygnąć. Kancelaria oraz inni autorzy porad nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za: treść porad; treść zamieszczonych wzorów; sposób w jaki Użytkownicy korzystają z serwisu; skutki wykorzystania przez Użytkownika informacji, które uzyskał z treści zamieszczonych na serwisie, a także aktualność przytoczonych przepisów prawa. Zamieszczanie przez Kancelarię poradników prawnych w serwisie nie jest usługą.

Jeżeli macie Państwo jakiekolwiek wątpliwości proszę za każdym razem udać się do podmiotów świadczących profesjonalne porady prawne. W takim jedynie wypadku macie Państwo pewność, że uzyskana porada prawna ma charakter profesjonalny.

Każdy Użytkownik korzystający z informacji umieszczonych w tym serwisie wyraża dobrowolną oraz nieodwołalną zgodę na obowiązywanie powyższych zastrzeżeń.